Εκκλησία Αποστόλου Λουκά

Σαν ανεβαίνεις τη Κοινότητα Κουκλιών, μια κοινότητα με αρχαία ιστορία, όπου εκεί έζησε και η ωραία Αφροδίτη, πράγμα που το μαρτυρούν τα ερείπια του ναού της, θα έχουμε και την ευκαιρία να δούμε τις όμορφες εκκλησιές αλλά και τα ξωκλήσια της. Προχωρώντας στο κέντρο του χωριού και ανάμεσα στα παραδοσιακά σπιτάκια, θα συναντήσουμε την κεντρική εκκλησία του Αποστόλου και Αγίου Λουκά. Πριν περίπου 100 χρόνια από σεισμό, η εκκλησία υπέστη αρκετές ζημιές. Από μαρτυρίες που έχουμε ο ναός ξανακτίστηκε το 1895. Είναι ρυθμού Βασιλικού με κεραμίδια στη στέγη. Έχει την άνεση να φιλοξενήσει 250 με 300 πιστούς. Πριν όμως 18 χρόνια με δαπάνες της κοινότητας ο ναός ανακαινίστηκε. Εξωτερικά είναι κτισμένη από πέτρα πελεκητή της περιοχής. Το καμπαναριό είναι κτιστό και ενσωματωμένο στον υπόλοιπο ναό, αλλά δεν είναι και πάρα πολύ ψηλό. Ένεκα του σεισμού διατήρησαν αυτό το καμπαναριό που απέμεινε. Εσωτερικά η στέγη έχει ανακαινιστεί. Ήταν ξύλινη, με στήριγμα τις χαρακτηριστικές καμάρες απόστασης 3-4 μέτρων, η μια από την άλλη. Οι καμάρες διατηρούνται μέχρι και σήμερα σαν διακοσμητικό στοιχείο, αλλά η στέγη μετετράπη σε τσιμεντένια και επίπεδη. Η Αγία Τράπεζα έχει επίσης ανακαινιστεί, καθώς και το πάτωμα έχει επιστρωθεί με τετράγωνες μαρμάρινες πλάκες. Ο ναός είναι διακοσμημένος με εικόνες και μια αγιογραφία. Είναι η αγιογραφία που συντηρήθηκε τελευταία και είναι αυτή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στον αριστερό τοίχο του ναού. Όλες οι άλλες είναι πολύ αλλοιωμένες και φτωχικές. Το εικονοστάσι της εκκλησίας έχει αντικατασταθεί με αντιγραφή του παλαιότερου. Είναι ξυλόγλυπτο με ενσωματωμένες τις εικόνες των αγίων. Διαθέτει δύο πύλες, την ωραία πύλη και μια άλλη δεξιότερα. Την παρουσία τους δίνουν τα ξύλινα ψαλτήρια. Δεν θα δούμε άμβωνες, αλλά ένα μεγάλο και αμφιθεατρικού τύπου κτιστό γυναικωνίτη να πλαισιώνει τον ναό. Στα αριστερά βρίσκεται η είσοδος του γυναικωνίτη από πρόσθετη πέτρινη σκάλα. Η αφιερωμένη εικόνα του αγίου υπάρχει. Είναι πολύ παλιά, αλλά δεν έγινε γνωστή η χρονολογική της κατασκευή. Στη προσπάθεια όμως να την διατηρήσουν, βρέθηκε στο βάθος άλλη μια εικόνα, πολύ καλύτερη της επιφανειακής και απεικονίζει τον Απόστολο Λουκά να κάθεται και να ζωγραφίζει. Είναι τοποθετημένη σε ειδικό εικονοστάσι στο αριστερό μέρος του τέμπλου. Μετακινείται για προσκύνημα από τους πιστούς και για λιτάνευση κατά τη μέρα της γιορτής του Αποστόλου Λουκά, στις 18 Οκτωβρίου.

Εκκλησία Παναγία Οδηγήτρια

Μια αρκετά μεγάλη εκκλησία, κτίσμα του 12ου αιώνα (1260). Αξίζει να αναφέρουμε πως πριν από το 1974, στην κοινότητα κατοικούσαν Τούρκοι μαζί με τους Έλληνες. Σύμφωνα με πληροφορίες, στην τοποθεσία αυτή ήταν κτισμένος ειδωλολατρικός ναός. Αλλά από σεισμό κατέρρευσε και στη θέση του με δαπάνες των χωρικών, έκτισαν τον σημερινό ναό της Παναγίας. Γύρω από την εκκλησία, δυτικά και νότια, υπάρχουν μέχρι και σήμερα, πέτρινες καμάρες, ερείπια δηλαδή και αυτό μαρτυρεί πως ίσως εκεί, στον ειδωλολατρικό ναό να υπήρχε κτισμένο μοναστήρι.
Ο σημερινός ναός είναι σε μικρή απόσταση 10 – 15 μέτρων από το ναό της Αφροδίτης. Βρίσκεται ανάμεσα στα σπίτια του χωριού. Εξωτερικά είναι κτισμένη με πέτρα, από αυτή των χαλασμάτων του ναού της Αφροδίτης. Το κτίσιμο του αυλόγυρου της εκκλησίας, είναι σε χαμηλότερο επίπεδο από της γης και ακόμα χαμηλότερο το οικοδόμημα της εκκλησίας.
Εσωτερικά ο ναός είναι εμπλουτισμένος από αγιογραφίες. Δεξιά από το τέμπλο είναι η αγιογραφία του Αγίου Θεράποντα και ακριβώς στην απέναντι πλευρά, αριστερά του τέμπλου, είναι η αγιογραφία του πιστού δωρητή. Μια άλλη αγιογραφία φέρει την παράσταση της κολάσεως, μια άλλη του Παντοκράτορα στο θόλο της εκκλησίας, η σειρά των προφητών, και η σειρά των 12 Αποστόλων. Το τέμπλο είναι απλό, ξύλινο και σκαλιστό. Οι φορητές εικόνες στο τέμπλο, πλαισιώνουν τον θρησκευτικό πλούτο του ναού. Διαθέτει δύο πύλες την ωραία (κεντρική) πύλη και αριστερότερα της ωραίας πύλης, η άλλη πύλη. Είναι επίπεδη εκκλησία δεν διαθέτει γυναικωνίτη. Τα ξύλινα ψαλτήρια δίνουν την παρουσία τους στο χώρο καθώς και το προσκυνητάρι στο κέντρο του ναού όπου πάνω φιλοξενείται η εικόνα της Παναγίας. Σύμφωνα με πληροφορίες το οικοδόμημα φαίνεται να είναι ένα αλλά το ένα μέρος, ο βασικός ναός μαζί με το ιερό είναι αφιερωμένο, στον Άγιο Θεράποντα και το άλλο στη Παναγία την Οδηγήτρια. Ο ναός αργότερα προεκτάθηκε, από το κέντρο δηλαδή του ναού, ακόμα οκτώ μέτρα πιο κάτω και αφιερώθηκε το πρόσθετο αυτό μέρος στην Παναγίας την Οδηγήτρια. Θα πρέπει να προσέξει κανείς, τόσο εξωτερικά όσο εσωτερικά, το πρόσθετο αυτό κτίσμα. Λειτουργεί δώδεκα φορές τον χρόνο.

Εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου

Σε μια τοποθεσία λεγόμενη Χα-ποτάμι και νοτιοανατολικά του χωριού, θα συναντήσουμε το ξωκλησάκι του Αγίου Γεωργίου.
Έξω από το χωριό πάνω από τα ερείπια του μοναστηριού της Αγίας Αικατερίνης, το 1930 περίπου, κτίστηκε το ξωκλησάκι αυτό. Λεγόταν πως ήταν μετόχι της Αγίας Αικατερίνης του Όρους Σινά. Μικρό και απλό ξωκλήσι με ημικύκλια στέγη. Με άνεση μπορεί να φιλοξενήσει 100 πιστούς. Είναι εξωτερικά πετρόκτιστο, από πέτρα πελεκητή της περιοχής, αλλά εσωτερικά ασπρισμένη. Δεν θα δούμε αγιογραφίες, παρά μόνο τον πλούτο του ναού να πλαισιώνεται από το ξύλινο και απλό εικονοστάσι με τις φορητές του εικόνες επάνω και το μοναδικό ξύλινο ψαλτήρι. Το ξωκλησάκι του Αγίου Γεωργίου είναι κτισμένο σε χαμηλότερο επίπεδο, σε βαθούλωμα της γης και για να το αντικρίσεις θα πρέπει να το πλησιάσεις σε απόσταση 200ων μέτρων. Λειτουργεί δύο φορές τον χρόνο. Την Δευτέρα της Λαμπρής, και στις 25 Νοεμβρίου.

Εξωκλήσι Αγίου Κωνσταντίνου & Ελένης

Βορειοανατολικά και σε απόσταση δύο–τριών χιλιομέτρων έξω από την κοινότητα Κουκλιών, θα αντικρίσουμε σε μια βουνοπλαγιά το ξωκλήσι του Αγίου Κωνσταντίνου & Ελένης. Πολύ παλιά λέγεται πως ήταν το μοναστήρι του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης. Έμεναν τότε πολλοί μοναχοί στο μοναστήρι. Επί Τουρκοκρατίας καταστράφηκε τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά. Χρησιμοποιείτο ακόμα και για μάντρα ζώων. Σήμερα όμως σώζεται μόνο το καθολικό (κεντρικό) μέρος του ναού. Τότε δεν είχαν πρόσβαση οι χριστιανοί στην περιοχή. Πριν 40 περίπου χρόνια ανέλαβε την ανακαίνισή του το Τμήμα Αρχαιοτήτων, όπου είναι σήμερα ο ανακαινισμένος ναός. Είναι κτισμένος από πελεκητή πέτρα της περιοχής εξωτερικά. Η στέγη από πάνω είναι τσιμεντένια, ασπρισμένη και ημικύκλια. Εσωτερικά διακρίνεται η πέτρα στους τοίχους αλλά είναι πολύ φτωχικό. Οι αγιογραφίες δεν διακρίνονται και τόσο καλά, είναι αρκετά αλλοιωμένες και γίνονται προσπάθειες για την διατήρησή τους. Στη δυτική είσοδο που είναι ο νάρθηκας, στα δεξιά, είναι η αγιογραφημένη παράσταση που φέρει τη φιλοξενία του Αβραάμ και είναι η μόνη διατηρημένη και ευδιάκριτη. Εικονοστάσι δεν διαθέτει παρά μόνο 1–2 εικόνες τοποθετημένες σε καρέκλα. Στο νότιο μέρος του ξωκλησιού υπάρχει ένας χείμαρρος. Σε απόσταση 200 μέτρων από το ξωκλήσι στη βουνοπλαγιά και παραπλεύρως του χειμάρρου, υπάρχει ένα κελί και φαίνεται να είναι προέκταση του μοναστηριού. Παραπλεύρως του χειμάρρου βρίσκεται η είσοδος του Κελιού. Το κελί αυτό δεν ήταν κτιστό. Ήταν υπόγειο, πολύ διαφορετικό από τα γνωστά κελιά που ξέρουμε. Η είσοδός του ήταν πετρόκτιστη και κατεβαίνοντας προς τα κάτω τον γκρεμό, έσκαψαν στο βάθος, δημιουργώντας ένα σπήλαιο περίπου όπως την κατακόμβη. Το αγιογράφησαν και μέχρι σήμερα διατηρούνται πολύ καθαρές οι αγιογραφίες. Αν το επισκεφθούμε θα δούμε και τον τάφο που άνοιξαν και παρέμεινε ανοιχτός. Φιλοξενούσε 10-15 μοναχούς.
Το ξωκλήσι λειτουργεί μια φορά τον χρόνο στις 21 Μαΐου. Η αφιερωμένη εικόνα των Αγίων είναι πρόσφατη και φυλάγεται εκεί στο ξωκλήσι .

Ξωκλήσια ερείπια της Κοινότητας Κουκλιών

Ερείπιο της Εκκλησίας Αγίου Επιφανείου

Νοτίως του χωριού και ανάμεσα στα σπίτια βρίσκεται το ερείπιο της εκκλησίας του Αγίου Επιφανείου. Ήταν παλιά εκκλησία. Ήταν κτισμένη σε Τούρκικη περιοχή. Η μνήμη του Αγίου Επιφανείου γιορτάζεται στην μεγάλη κεντρική εκκλησία του Αποστόλου και Αγίου Λουκά.

Ερείπιο της Εκκλησίας Αγίου Νικολάου

Νοτιοδυτικά και ανάμεσα στα σπιτάκια του χωριού είναι τα ερείπια, αυτό που απέμεινε, τα θεμέλια ουσιαστικά του ναού του Αγίου Νικολάου. Το μόνο που ξεχωρίζει από τα θεμέλια είναι το ιερό και η κύρια εκκλησία. Πρόσφατα έφτιαξαν ένα κουτί εκεί στα ερείπια, για να πηγαίνει ο κάθε πιστός ν’ ανάβει το κερί του και να κάνει την προσευχή του στον Άγιο Νικόλαο.

Ερείπιο της Εκκλησίας της Παναγίας Φανερωμένης

Ανατολική πλευρά του χωριού ανάμεσα στα σπιτάκια υπάρχει το ερείπιο της εκκλησίας της Παναγίας Φανερωμένης. Υπάρχουν μόνο τα θεμέλια, δεν λειτουργείται. Πρόσφατα με πρωτοβουλία ενός πιστού, αφού ήθελε να ολοκληρώσει το τάμα του στην Παναγία, έφτιαξε ένα λυόμενο σπιτάκι εκεί στα ερείπια της παλιάς εκκλησίας, και τοποθέτησαν μερικές εικόνες στο εσωτερικό της.
Την ημέρα της γιορτής της, λειτουργείται και γιορτάζεται με λιτάνευση της Αγίας εικόνας της, στην εκκλησία της Παναγίας της Οδηγήτριας.

Ερείπιο εκκλησίας Άγιοι Πέντε Μάρτυρες

Βόρεια του χωριού Κούκλια και σε απόσταση 1-2 χιλιόμετρα, από το χωριό είναι το ερείπιο του ξωκλησιού των Αγίων Πέντε Μαρτύρων. Είναι ο Μαρδάριος, ο Ορέστης, Αυξέντιος, Ευγένιος, και ο Ευστράτιος. Οι Άγιοι Πέντε Μάρτυρες ήσαν Καππαδόκες, από την Καππαδοκία, πέρασαν στην Κύπρο, βασανίστηκαν και μαρτύρησαν για τον χριστιανισμό. Ο Ορέστης και Ευστράτιος άντεξαν τα βασανιστήρια και επέζησαν, ενώ οι άλλοι τρεις απεβίωσαν. Ο Ευστράτιος λέγεται πως ήταν πολύ μορφωμένος, πράγμα που φαίνεται από κάποιες ευχές του μεσονυκτίου και της τρίτης ώρας. Το ξωκλησάκι ήταν κτισμένο ανάμεσα σε κάμπο, δίπλα από το ποταμό Διαρίζο. Σήμερα σώζονται μόνο τα θεμέλια.

Στην περιοχή όπου είναι το ερείπιο των Αγίων Πέντε Μαρτύρων, πρόσφατα είχε πέσει το αεροσκάφος που μετέφερε σε ειδική αποστολή τον Αρχηγό της Εθνικής Φρουράς, Νικόλαο Φλωράκη. Υπάρχει η επιθυμία από την Κοινότητα να κτισθεί το ξωκλήσι και να αφιερωθεί στους Αγίους Πέντε Μάρτυρες.